طول مطالعه: 5 دقیقه

قانون هوای پاک واحدهای صنعتی را موظّف به نمونهبرداری و پایش آلایندگی کرده است. در تأیید انتقاد فوق باید گفت که قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا اصلاً به استفاده از ابزارهای اقتصادی برای مبارزه با آلودگی هوا - همچون اعطای کمک مالی به واحدهای آلاینده جهت تأمین تجهیزات مقابله با آلودگی هوا و اخذ مالیات از واحدهای صنعتی بر حسب میزان آلایندگی آنها - اشاره نکرده بود. البته قانون هوای پاک نسبت به قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا نقاط قوّت دیگری نیز دارد که در این نوشتار فرصت پرداختن به آنها نبود؛ از جمله این نقاط قوّت میتوان به این موارد اشاره کرد: 1- بهبود تعریف آلودگی هوا و انواع منابع آلاینده؛ 2- پیشبینی ارتقاء استاندارد آلایندگی وسایل نقلیّة موتوری در گذر زمان؛ 3- تسریع بررسی تقاضاهای احداث، توسعه و یا تغییر خط تولید واحدهای صنعتی؛ 4- اختیارات بیشتر برای سازمان حفاظت محیط زیست برای اقدام سریع در مواجهه با واحدهای آلاینده؛ و 5- الزام استاندارد بودن تمام انواع سوختهای تولیدی و وارداتی کشور.

مسی و رونالدو البته این آییننامه به مدّت اجرای این طرح و تکلیف وزارتخانههای مختلف از جمله تعهّد مالی آنها در این زمینه اشاره نکرده است. اجرای این قانون به همراه آییننامههای اجرایی متعدّد توانست در کُند کردن فرایند افزایش آلودگی هوا در شهرهای ایران موفّقیّتهایی به دست آورد، امّا این قانون خالی از ایراد نبود. نگاه کنید به مادة 6 قانون هوای پاک و مواد 5 و 27 قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا.

خرید گیم تایم Wow یکی از ابتکارهای قانون هوای پاک نسبت به قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا در زمینة ضوابط کیفری پیشبینی شیوة تعدیل جریمههای مقرّر در این قانون است که در مادة 33 به این صورت پیشبینی شده است: «تعدیل میزان جریمة خسارتهای وارده به محیط زیست مندرج در این قانون هر دو سال یک بار توسّط سازمان با همکاری دستگاههای ذیربط تهیّه و در لایحة بودجه به تصویب مجلس شورای اسلامی میرسد».

قرعه کشی خودرو Bmw میهن یکی از ابتکارهای قانون هوای پاک این است که مادة 32 آن مقرّر میکند: «برای رسیدگی به تخلّفات و جرایم موضوع این قانون، به تشخیص رئیس قوّة قضائیّه شعبهای تخصّصی در هر حوزة قضایی اختصاص مییابد». مادة 24 قانون هوای پاک وزارت جهاد کشاورزی را موظّف کرده است علاوه بر اجرای طرحهای بیابانزادیی مقرّر در قوانین، جهت مهار کانونهای مستعد بیابانزایی و تولید گرد و غبار داخلی (رأساً یا با همکاری بخش خصوصی و دستگاههای اجرایی محلّی و سازمانهای بینالمللی) اقدامات مقابله با پدیدة گرد و غبار را با اولویّت عملیّات بیابانزدایی، سالانه حداقل در سیصد هزار هکتار اجراء کند.  ​​​​​.

خرید گیم تایم Eu برای مثال، بند «زـ5» مادة 104 قانون برنامة سوّم توسعه مصوّب 1379 که مجازات آلودهسازی هوا توسّط وسایل نقلیّة موتوری را پانصد هزار ریال در هر نوبت تخلّف مقرّر کرده بود، در زمان شروع اجرای این قانون مجازاتی درخور توجّه بود. در ایران قوانین و مقرّراتی متعدّد و پراکنده در خصوص محیط زیست از جمله آلودگی هوا وضع شدهاند که طبیعتاً جمعبندی و اجرای آنها را چه برای تابعان حقوق و چه برای مجریان و ناظران این قوانین دشوار میکند.

نماید». اکنون نیز قانون مجازات اسلامی 1392 زمینة روزآمد کردن جزاهای نقدی مندرج در تمام قوانین را فراهم کرده است. مزیّت مادة 19 قانون هوای پاک نسبت به قانون فوقالذکر این است که تکلیفی مشخّص برای وزارت نیرو مقرّر کرده است: «حداقل سی درصد افزایش سالانة ظرفیّت مورد نیاز برق کشور از انرژیهای تجدیدپذیر تأمین شود». همچنین، عدم لزوم تناسب میان افزایش جزای نقدی با نرخ تورّم سبب شده است که قانون هوای پاک دچار ابهام موجود در قوانین قبلی دربارة نحوة محاسبة نرخ تورّم اِعمالکردنی برای اصلاح جریمههای قانونی نباشد.

مسکن ملی یزد

طبق مادة 6 آییننامة اجرایی قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا مصوّب 1379، مجازات تردّد با وسایل نقلیّة موتوری فاقد گواهی آلایندگی هوا از پنج هزار ریال تا یکصد هزار ریال بود. این ابتکار در زمینة تعیین مجازات برای جرایم مختلف مرتبط با آلودگی هوا نیز مشاهده میشود، زیرا قانون هوای پاک اکثر مجازاتهای مندرج را بر اساس مجازاتهای مقرّر در قانون مجازات اسلامی تعیین کرده است. امّا قانون هوای پاک ایجاد آلودگی صوتی توسّط منابع ثابت را مشمول جزای نقدی درجة هفت مادة 19 قانون مجازات اسلامی 1392 کرده است، یعنی از ده میلیون ریال تا بیست میلیون ریال.

لازم به ذکر است طبق تبصرة یک مادة 32 قانون هوای پاک، چنانچه کارکنان سازمان دورة آموزش ضابط دادگستری را زیر نظر دادستان طی کنند، ضابط دادگستری محسوب میشوند. مادة 25 قانون هوای پاک سازمان حفاظت محیط زیست را مکلّف کرده است با همکاری وزارت نیرو، نیاز آبی زیستمحیطی رودخانهها، تالابها، خورها، دریاچهها و زیستبومها را تعیین کند و همچنین وزارت نیرو را مکلّف کرده است حقّابة موارد فوق را تخصیص دهد.

البته اگر این استنباط نیز پذیرفته میشد، آنگاه این ابهام به وجود میآمد که مجازاتهای مندرج در آن قانون (جزای نقدی و حبس) چگونه باید میان آزمایشگاه و کارکنان آن تقسیم میشدند. البته پیش از این، مادة 18 قانون حفاظت در برابر اشعه مصوّب 1368 عدم رعایت ضوابط قانونی در استفاده از وسایل مولّد پرتو را مشمول مجازاتهایی مشخّص قرار داده بود، هرچند جزای نقدی مندرج در این قانون بسیار کمتر از جزای نقدی مقرّر در قانون هوای پاک است.

همچنین نگاه کنید به تبصرة 2 مادة 3، تبصرههای 2 و 3 مادة 6، تبصرة 2 مادة 11، تبصرة 2 مادة 16، تبصرة 1 مادة 17، مادة 20، مادة 29 و مادة 30 این قانون. با این وجود قانونی که در سالهای اخیر به طور انحصاری و جامع تعیینکنندة ضوابط مربوط به آلودگی هوا بوده است قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا مصوّب 1374 بود. همچنین، یکی از نقاط قوّت قانون هوای پاک در زمینة رسیدگی قضایی به پروندههای مربوط به موضوع این قانون این است که تبصرة 2 مادة 32 این قانون وزارت جهاد کشاورزی و سازمان را در دعاوی حقوقی و کیفری از پرداخت هزینة دادرسی معاف کرده است.

ظاهراً پیش از تصویب قانون هوای پاک، هیچ قانون عام و کلّیای دربارة افزایش سرانة فضای سبز شهرها به تصویب نرسیده بود. از این رو، حقوقدانان به درستی ادّعا میکنند که قوانین محیط زیست ایران از انسجام کافی برخوردار نیستند و این نقص چه در زمینة قوانین کیفری و چه در سایر قوانین مرتبط با محیط زیست مشاهده میشود. البته آثار این تکلیف منحصر به کاهش پدیدة گرد و غبار نیستند و جنبههای مثبت زیستمحیطی دیگری نیز دارند. روزنامة حمایت، 26/08/1394). همچنین، گفته شده است: «وجود قوانین متعدّد و افزایش جرمانگاریها باعث سردرگمی تابعان حقوق کیفری میشود، به گونهای که گاهی قضات که مجری قوانین هستند از تشخیص ناسخ و یا منسوخ بودن مجموعه مقرّرات عاجز میمانند، چه رسد به شهروندان عادی که موضوعات قوانین کیفریاند.

آخرین بروزرسانی در: