طول مطالعه: 5 دقیقه

لازم به ذکر است تا زمان تدوین این نوشتار که با فاصلة کوتاهی بعد از انتشار قانون هوای پاک انجام شد، اثری جامع پیرامون قانون هوای پاک و نقاط قوّت آن منتشر نشده است. 1. طبق تبصرة 4 مادة 11، تمام واحدهای صنعتی «حسب تشخیص سازمان، مکلّفاند نسبت به نمونهبرداری و اندازهگیری آلودگی هوا، در فاصلة زمانی ممکن و در چهارچوب خوداظهاری در پایش اقدام کنند». از این رو، اگرچه جزاهای نقدی مندرج در قانون هوای پاک نسبت به قوانین پیشین شدیدتر و متناسبتر شدهاند و امکان روزآمد کردن آنها حتّی به میزانی بالاتر از نرخ تورّم نیز فراهم شده است، میتوان گفت اثر ارعابی و پیشگیرانة قانون هوای پاک در خصوص جرایم متضمّن حبس در قوانین پیشین کاهش یافته است.

ولادیمیر پوتین و همسرش

مادة 9 قانون هوای پاک وزارت کشور را موظّف کرده است «با همکاری وزارتخانههای صنعت، معدن و تجارت و امور اقتصادی و دارایی، زمینة نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی شهری با اولویّت شهرهای بالای دویست هزار نفر جمعیّت را ظرف مدّت پنج سال فراهم کند». را شامل تخلّف از تعهّد مندرج در مادة 23 این قانون بدانیم، حداکثر این مجازات یک میلیون ریال بود که بسیار کمتر از مجازات مقرّر در قانون هوای پاک است. اگرچه قانون هوای پاک دچار نقاط ضعف و ایرادهایی است، نقاط قوّت این قانون به ویژه بهبود ضوابط کیفری و نوآوریهای آن نسبت به قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا این امید را به وجود آورده است که با اجراء شدن این قانون، آلودگی هوا از وضعیّت فاجعهبار کنونی خارج خواهد شد.

رئال مادرید بارسلونا از این رو، گفته شده است: «مهمترین عیب جزای نقدی به عنوان یک مجازات تأثیرپذیری جریمة نقدی از نوسانهای ارزش پول رایج است. همانطور که میدانیم یکی از انتقادهای مطرح دربارة قوانین کیفری ایران در مسائل زیستمحیطی کم بودن جزای نقدی مندرج در این قوانین است. در این نوشتار به تبیین دو محور از نقاط قوّت قانون هوای پاک نسبت به قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا پرداختیم که عبارتند از: 1- بهبود ضوابط کیفری و 2- نوآوریهای بیسابقه. البته به نظر نمیرسد این مادة قانونی رئیس قوّة قضائیّه را ملزم به تأسیس چنین شعبهای کرده باشد.

آیفون 14 مکس
البته بعضی حقوقدانان معتقدند با تصویب کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی در سال 1375 و با استناد به مادة 688 این قانون، کاهش حبس مذکور در مادة 29 قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا ملغی شده است (ارشدی، 1384: 15)؛ زیرا مادة 688 مذکور ضمن برشمردن بعضی مصادیق جرایم علیه بهداشت عمومی و محیط زیست، مقرّر میکند: «مرتکبین چنانچه طبق قوانین خاص مشمول مجازات شدیدتری نباشند به حبس تا یک سال محکوم خواهند شد». محکوم و در صورت تکرار علاوه بر حداکثر جزای نقدی، به ضبط اموال و تجهیزات مرتبط نیز محکوم میشوند».

طبق تبصرة 2 مادة 16 قانون هوای پاک، آزمایشگاههای معتمدی که گزارش خلاف واقع ارائه دهند «به جزای نقدی درجة شش موضوع مادة 19 قانون مجازات اسلامی محکوم و در صورت تکرار، تعلیق یا لغو امتیاز میشوند». امّا طبق مادة 30 قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا، عاملان تخلّف فوق «بر حسب مورد و اهمیّت موضوع به جزای نقدی از پانصد هزار ریال تا پنج میلیون ریال و در صورت تکرار به حبس تعزیری از یک ماه تا 3 ماه و جزای نقدی مذکور محکوم خواهند شد».

دلار سبزه میدان یکی از نوآوریهای قانون هوای پاک این است که ابزار اجرای این صلاحیّت را تعیین کرده و به موجب مادة 31 «یگان حفاظت سازمان» را مکلّف کرده است «به عنوان ضابط دادگستری، در موارد وقوع جرایم مشهود مذکور در این قانون، رأساً یا در صورت اعلام سازمان یا با اطّلاع از وقوع جرایم غیرمشهود مندرج در این قانون، با نظر دادستان شهرستان ذیربط، اقدام لازم را در چارچوب قوانین و مقرّرات با واحدهای آلودهکننده یا اشخاص حقیقی یا حقوقی مربوط به عمل آورند».

با توجّه به اینکه حداقل جزای نقدی درجة هفت قانون مجازات اسلامی 1392 ده میلیون ریال است، تردیدی نیست که مجازات ارتکاب تخلّف فوقالذکر برای اوّلین بار، در قانون هوای پاک (ده میلیون ریال) نسبت به قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا (پانصد هزار ریال) شدیدتر است. مادة 9 آییننامة اجرایی آمادگی مقابله با پدیدة گرد و غبار نیز شهرداریهای شهرهای واقع در مناطق تحت تأثیر پدیدة گرد و غبار را موظّف به اجرای طرح کمربند سبز این شهرها کرده است.

جام جهانی والیبال در مقابل، قانون هوای پاک ظاهراً فقط آزمایشگاههای معتمد را مشمول مجازات دانسته و کارکنان آنها را مشمول مجازات ندانسته است. طبق مادة 21 قانون اخیر، بر حسب نوع تخلّف و عوامل دیگر همچون میزان تأثیر تخلّف در آلودگی محیط زیست، جریمة وسایل نقلیّه از سی هزار ریال تا یک میلیون ریال تعیین شده است. مهمتریـن نوآوریهای آن نیز عبارتند از: 1- استفاده از ابزارهای اقتصادی؛ 2- نوسازی وسایل نقلیّة موتوری؛ 3- نمونهبرداری و پایش آلایندگی توسّط واحدهای صنعتی؛ 4- تولید و عرضة انرژیهای تجدیدپذیر و پاک؛ 5- افزایش فضای سبز شهرها؛ 6- مقابله با پدیدة گرد و غبار؛ 7- اعطای جایگاه ضابط دادگستری به یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست؛ و 8- پیشبینی مراجع قضایی تخصّصی در زمینة آلودگی هوا.

واردات خودرو خارجی

جزای نقدی معادل سه تا پنج برابر خسارتهای وارده به محیط زیست برای مالکان یا مدیران واحد آلایندهای که پس از تعطیلی، رأساً و بدون کسب اجازة سازمان مبادرت به بازگشایی آن واحد کنند. 3. طبق تبصرة 3 مادة 11، واحدهای صنعتی بزرگ و متوسّط «که برحسب قوانین و مقرّرات، مشمول ارزیابی زیستمحیطی میباشند موظّف به نصب و راهاندازی سامانههای پایش برخط لحظهای (آنلاین) و ارسال اطّلاعات روزآمد به مرکز پایش سازمان میباشند». و همانطور که ملاحظه میگردد، تمثیلهای مورد اشاره در حول محور آلودگی آب، آلودگی خاک، پسماند، کشتار غیرمجاز دام و آلودگی محصولات کشاورزی به واسطة استفادة غیرمجاز از فاضلاب هستند. ​​​&;.

رئال مادرید ورزش بعد از گذشت نیم قرن از وضع نخستین ضوابط مرتبط با آلودگی هوا در شهرهای ایران در اصلاحیّة قانون شهرداری در سال 1345 و با استفاده از تجارب حاصل از اجرای 22 سالة قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا مصوّب 1374، قانون هوای پاک در سال 1396 به تصویب رسید. اقدام نماید». قانون نحوة جلوگیری از آلودگی هوا دارای مقرّراتی در این خصوص نبود، امّا در بعضی قوانین و مقرّرات ایران، همچون قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی مصوّب 1389، ضوابطی در این خصوص وضع شده بودند.

«مثله کردن قوانین کیفری» در امور محیط زیست باعث پراکندگی سیاستها و برنامهها و عدم هماهنگی لازم میان آنها میگردد. آیا پرداخت مبلغ 500 تومان و یا نهایتاً 10.000 تومان میتواند جوابگوی شرایط حادّ زیستمحیطی باشد» (قاسمی، 1380: 122-123). البته بعضی قوانین ایران، حداقل در زمان تصویب، از ایراد فوق مبری بودهاند.

آخرین بروزرسانی در: